Tư duy sáng tác phải từ 'dạy bảo' sang đồng cảm, đối thoại với người trẻ
Huỳnh Lập chia sẻ suy nghĩ về chủ đề Hình tượng thanh niên trong phim Việt - Ảnh: HOÀNG LÊ
Làm thế nào để xây dựng nhân vật vừa gần gũi với thực tế, vừa lan tỏa giá trị tích cực mà không rơi vào lối giáo điều?
Đây là vấn đề được nhiều đạo diễn, nghệ sĩ và nhà quản lý văn hóa đặt ra tại tọa đàm Giải mã hình tượng thanh niên trong phim Việt: Soi thực tại - Tái tạo tương lai, diễn ra ngày 9-10 tại Đài Phát thanh và Truyền hình TP.HCM.
Chương trình do Hội đồng Lý luận TP.HCM - Ban Tuyên giáo Thành ủy TP.HCM phối hợp với Đài Phát thanh và Truyền hình TP.HCM (HTV) và Hãng phim Truyền hình TP.HCM (TFS) tổ chức.
Phim Việt cần nhìn người trẻ từ đời sống
Tại tọa đàm, trong gần 3 tiếng đồng hồ có rất nhiều ý kiến phát biểu, tập trung thảo luận về những khoảng trống trong việc xây dựng hình tượng thanh niên, áp lực sinh tồn và thị trường, đồng thời đề xuất chuyển tư duy sáng tác từ "dạy bảo" sang đồng cảm, đối thoại với người trẻ.
Đạo diễn Huỳnh Lập cho rằng không nên đánh giá hay xây dựng nhân vật thanh niên dựa trên những tiêu chuẩn cứng nhắc về ngoại hình, trang phục. Điều quan trọng hơn là cách sống, những lựa chọn và hành trình trưởng thành của mỗi người.
Dẫn bộ phim Nghỉ hè sợ nghỉ hưu làm ví dụ, anh cho biết câu chuyện về mối quan hệ giữa người trẻ và người lớn tuổi đã nhận được sự quan tâm của khán giả.
Theo Huỳnh Lập, khoảng cách thế hệ là vấn đề có thật, nhưng cũng có thể được thu hẹp bằng sự thấu hiểu và khả năng kết nối giữa các thế hệ.
Ở góc nhìn khác, đạo diễn Xuân Phước nhận định hình tượng thanh niên xuất hiện khá phổ biến trong phim Việt, nhưng chưa tạo được dấu ấn rõ nét về chuẩn mực và giá trị xã hội. Trong bối cảnh mạng xã hội tác động mạnh đến suy nghĩ, lối sống và quan niệm đạo đức, việc phân định các biểu hiện tích cực, tiêu cực ở người trẻ cũng trở nên phức tạp hơn.
Theo ông, cần có hệ quy chiếu về đạo đức đủ rộng để các nhà làm phim tham khảo, song không nên biến những giá trị này thành khuôn mẫu áp đặt, buộc thanh niên phải sống và thể hiện bản thân theo một cách duy nhất.
Phim Nghỉ hè sợ nghỉ hưu được nhắc trong hội thảo - Ảnh: ĐPC
Nghệ sĩ Công Ninh cũng nhấn mạnh vai trò của nghệ thuật trong việc bồi đắp các giá trị chân - thiện - mỹ. Điện ảnh, truyền hình và sân khấu không chỉ đáp ứng nhu cầu giải trí mà còn góp phần nuôi dưỡng tinh thần nhân văn, định hướng những giá trị tốt đẹp trong đời sống.
Trong khi đó nghệ sĩ Hạnh Thúy nhìn nhận điện ảnh Việt Nam đã có bước phát triển về số lượng phim và doanh thu phòng vé, nhưng phim truyền hình vẫn đối mặt nhiều khó khăn. Việc tạo dựng một hình tượng thanh niên đủ sức trở thành biểu tượng chung vẫn là bài toán chưa có lời giải.
Theo chị, phim Việt không thiếu nhân vật trẻ hay câu chuyện về đời sống thanh niên, nhưng thời gian phim chiếu rạp trụ lại thường không dài, trong khi thị hiếu khán giả liên tục biến đổi dưới tác động của truyền thông số.
Hạnh Thúy cho rằng không thể xem thanh niên là một thế hệ đồng nhất về lối sống, diện mạo hay quan niệm đạo đức. Mỗi nhân vật cần được đặt trong hoàn cảnh cụ thể, với những mâu thuẫn, lựa chọn và quá trình trưởng thành riêng. Chính sự đa dạng ấy giúp nhân vật trở nên chân thực, thay vì chỉ đại diện cho một hình mẫu lý tưởng được định sẵn.
Giải mã hình tượng thanh niên trong phim Việt: Soi thực tại - Tái tạo tương lai thu hút đông đảo người đến dự - Ảnh: HOÀNG LÊ
Cơ chế hỗ trợ để người trẻ sáng tạo
Bên cạnh yêu cầu đổi mới tư duy nghệ thuật, nhiều ý kiến cho rằng sự phát triển của hình tượng thanh niên trên màn ảnh còn phụ thuộc vào điều kiện sản xuất và cơ chế hỗ trợ sáng tạo.
Nghệ sĩ Hạnh Thúy nhận định việc xây dựng hình tượng thanh niên cần được nhìn nhận như một quá trình dài hạn, có định hướng theo từng giai đoạn, thay vì kỳ vọng một vài tác phẩm riêng lẻ có thể tạo ra hình mẫu chung cho cả thế hệ.
Đạo diễn Trần Thanh Huy cho rằng các nhà làm phim trẻ hiện nay khó chấp nhận rủi ro tài chính lớn như thế hệ trước, bởi họ phải cân nhắc áp lực kinh tế, trách nhiệm gia đình và tương lai nghề nghiệp.
Vì vậy các cơ chế hỗ trợ tài chính từ Nhà nước, quỹ phát triển điện ảnh và sự đồng hành của những người làm nghề chuyên nghiệp sẽ góp phần tạo không gian sáng tạo cho đạo diễn trẻ. Việc trao cơ hội để người trẻ thể hiện tiếng nói cá nhân không chỉ giúp họ chủ động hơn trong sáng tác mà còn mở ra những góc nhìn mới mẻ, hiện đại về thế hệ mình.
MC Vũ Mạnh Cường (phải) và đạo diễn Trần Thanh Huy - Ảnh: HOÀNG LÊ
Về phía quản lý, bà Đinh Thị Thanh Thủy, Phó trưởng Ban Tuyên giáo Thành ủy TP.HCM, cho biết sau khi Trung ương ban hành Nghị quyết 80 về phát triển văn hóa, TP.HCM đã triển khai Chương trình hành động số 18 với các nhiệm vụ, kế hoạch cụ thể, trong đó có phát triển điện ảnh và đưa nghệ thuật đến với học sinh.
Theo bà, bên cạnh định hướng phát triển, cần chú trọng khâu thực thi chính sách, bảo đảm nguồn kinh phí, định mức và đơn giá phù hợp với thực tế thị trường. Sự phối hợp giữa các cơ quan quản lý cũng cần được tăng cường nhằm tháo gỡ vướng mắc, chuyển chủ trương và kiến nghị thành những giải pháp cụ thể.
No comments